TARİHİ:
Köyümüzün ilk yerleşim tarihi kesin bir belge ile belgelendirilememesine karşın, daha önceki medeniyetlerin bıraktığı ÖREN (harabe yıkıntı ve yer altı şehri), mezar kalıntıları ve rivayetlere göre Çankırı’nın tarihi yapısı gibi eskilere Hititlilere kadar gidebilmektedir. Bunun kesin delili, Ören şehrinden ve mezar kalıntılarında yer alan malzemelerin Arkeologlar tarafından tetkikinden sonra elde edilebilir.
Köyümüzün tarihi hakkında belirlenebilen en sabit delil, Uzun yazı denilen mevkideki Ören Şehri ve Erenlerdeki su havzasının olduğu yerde Köşk ya da Saray kalıntıları olan uzun sütunlar ile sütun başlıklarıdır. Bu kalıntıların Romalılara ait olduğu tahmin edilmektedir. Yine İn Tepesinde yer alan mağara tipi sığınma yerleri(ne yazık ki şimdi tahrip edilmiş bir haldedir) de bunu teyit etmektedir. Belgelerle elde edilen bilgilere göre; köyün gerçek kuruluş tarihini, M.S. 1100 ilâ 1150 li yıllara dayandırmak mümkündür.
1070 den itibaren Türklerin Anadolu’ya yerleşmeye başlamalarından sonra Atalarımızın da buralara gelip yerleştikleri görülmektedir. Bu bağlamda köyümüzün önce Akpınar mevkii civarında sonra da şimdiki yerleşim yerinde kurulduğu söylenmektedir. Bu konuda Sayın Hüseyin KOÇAK(A.Ü. DTCF Kütüphanecilik Bölümü Mezunu) tan alınan bilgiye göre; Kültür Bakanlığı İller ile ilgili tarihi yayınlar içerisinde Karaağaç Köyü’nün 1204 tarihinde 6 hane ile kurulduğu ifade edilmektedir.
Bu konuda bir başka yazılı belge; Sayın Dr. Sevim CAN (A.Ü. DTCF Doktora mezunu) tarafından araştırmalar yaptığı sırada bulunup, tercüme edilen ve o zamanki Köyümüz sitesinde de yer alan bilgilere ve şimdi yayınlanan kitaba göre; 438 numaralı Muhâsebe-i Vilâyet-i Anadolu Defteri (937/1530) II.: Bolu, Kastamonu, Kengırı ve Koca-ili livâları: [Dizin ve tıpkıbasım. - Ankara: Başbakanlık Basımevi, 1994. - XIII, 171, 200 s. - (T.C. Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığı; yayın nu. 20. Defter-i Hâkânî dizisi; I)] isimli kitapta da 1530 yılında Karaağaç Köyü’nün 10 hane (Her hane 5 kişi) ve 2 mücerred (münferid, yetişkin bekar kişi)den olmak üzere [buna göre tahminen 40 ila 55 kişilik bir nüfusa sahip olduğu] (Türkçe metin sayfa: 65, Osmanlıca metin sayfa: 749) buradan 695 akçe vergi alındığı yazılmaktadır. Burada ayrıca Kengırı livasının 1530 yılında tertip edilen haritası da yer almaktadır. (Sayfa: 160)
Ayrıca, Çankırı Belediyesi Kültür Müdürü(eski) Sayın Yüksel ARSLAN tarafından Çankırı Araştırmaları Sitesi (cansaati.org) nde yayınlanan bir yazıda Çankırı Belediyesi Dr.Rıfkı Kamil Urga Çankırı Araştırmaları Merkezi de bulunan bir yazılı belgeye göre; 1850 yılında Köyümüzün 34 hane (bir hanenin 3 yıl önce İstanbul’a göçmüş) olduğu belirtilmektedir.
Yukarıda aktarılan bilgi belgelere dayanılarak Köyümüzün en belirgin bilinen tarihinin ve yerleşim yerinin M.S. 1150 li yıllarda önce Akpınar sonra ise şimdiki yerinde kurulduğu söylenebilir. Yazılı belgelere dayanılarak köyümüzün yaklaşık 500 yıl önce şimdiki yerleşim yerinde yerleşik olduğu görülmektedir.
Köyümüz idari yönden Çankırı (Kengırı) ya bağlı kalmıştır. İlçelere bağlılığı ise zaman zaman yer değiştirse de çoğunlukla Kar-i Bazar(Orta)a bağlı olmuştur. Cumhuriyet döneminde bir ara Şabanözü’ne daha sonra ise 1959 yılında Orta’nın İlçe olmasıyla yeniden Orta’ya bağlanmıştır. Bu bağlılık halen devam etmektedir.
Köyümüz ilk yerleşim zamanında 6-8 hane olarak kurulmuş. Köyün kuruluşunda yer alan 6 ila 10 haneyi teyit eden başka bir husus da rivayet ve yazılı belgeler haricinde şu an köyde bulunan Köy Odası sayısının 7 adet olmasıdır. Rivayetlere göre bazı sülalelerin köyümüze sonradan gelip yerleştiklerine göre bu bilgiler doğruya yakındır.
Yakın tarihimizde de köyümüz pek çok olaylar yaşamıştır. Köyümüz, Birinci Dünya Harbi ve Yemen harbinde 90 ferdini kaybetmiş, Kurtuluş savaşında da pek çok zayiat vermiş, ayrıca yine İkinci Dünya savaşı şehitleri ile Kore ve Kıbrıs gazilerine sahiptir.
Özetle Karaağaç Köyü’nün yazılı belgelere göre en az 500 yıllık bir geçmişi olup, yazılı olmayan bilgilere göre ise yaklaşık olarak 900 yıllık bir geçmişi bulunmaktadır.
Derleyen: Ali CAN
(A.Ü. DTCF. mezunu)
Sevgi ve Saygılarımla.